Giá dầu đi ngang khi Saudi Arabia theo đuổi chính sách Iran hai hướng

Saudi Arabia đang theo đuổi chiến lược “hai đường” với Iran: kín đáo thúc Mỹ tăng cường răn đe, nhưng công khai kiềm chế và ưu tiên giảm leo thang để hạn chế rủi ro xung đột trực diện.

Cách tiếp cận này phản ánh bài toán cân bằng giữa an ninh khu vực, ổn định thị trường năng lượng và nhu cầu bảo vệ các ưu tiên kinh tế dài hạn, trong bối cảnh căng thẳng Mỹ–Iran có thể biến động và kéo theo hệ lụy dây chuyền.

Saudi Arabia theo chiến lược với Iran: gây sức ép riêng tư với Mỹ, kiềm chế công khai

Saudi Arabia vừa thúc đẩy Mỹ tăng cường răn đe Iran trong các trao đổi kín, vừa phát đi tín hiệu công khai ưu tiên ngoại giao và tránh leo thang, nhằm giảm nguy cơ đối đầu trực diện.

Ở kênh công khai, Riyadh nhấn mạnh ngoại giao và giữ khoảng cách với các lựa chọn quân sự. Theo MaktoobMedia, phát ngôn viên đại sứ quán Fahad Nazer phủ nhận việc vận động Washington tấn công Iran, đồng thời nhắc lại rằng Saudi Arabia phản đối việc sử dụng lãnh thổ của mình cho các cuộc tấn công (https://maktoobmedia.com/world/diplomat-denies-saudi-arabia-lobbied-trump-to-strike-iran-journalists-question-wapo-report/).

Thông điệp này định hình “giới hạn vận hành” về mặt hình ảnh và pháp lý: hạn chế cảm nhận Saudi Arabia tham gia trực tiếp, trong khi vẫn để ngỏ kênh trao đổi nhằm quản trị khủng hoảng và tránh tính toán sai.

Vì sao chính sách “hai đường” với Iran của Saudi Arabia quan trọng lúc này

Khi nhịp căng thẳng khu vực lên xuống thất thường, các bên đang điều chỉnh giữa răn đe và đối thoại; Saudi Arabia chọn kết hợp cả hai để vừa giảm rủi ro chiến tranh vừa bảo vệ lợi ích chiến lược.

Trong phân tích trên Experts.com analysis, Tiến sĩ James M. Dorsey lập luận rằng nỗi lo xung đột Mỹ–Iran đã khiến các nước vùng Vịnh nghiêng về hòa dịu và ngoại giao hơn là đối đầu trực tiếp (https://www.experts.com/articles/gulf-rapprochement-iranian-tactics-may-be-paying-off-by-dr-james-dorsey).

Theo Axios, ở kênh riêng tư, các quan chức cấp cao Saudi Arabia đã truyền thông điệp răn đe mạnh tới phía Mỹ. “Nếu Tổng thống Trump không thực hiện các lời đe dọa nhằm vào Iran, điều đó sẽ khiến chế độ Tehran thêm mạnh bạo,” Hoàng tử Khalid bin Salman nói trong một buổi họp kín (https://www.axios.com/2026/01/31/saudi-us-strike-iran-kbs-trump). Lập trường này tồn tại song song với nhấn mạnh công khai về kiềm chế.

Theo Associated Press, Saudi Arabia cùng Thổ Nhĩ Kỳ, Oman và Qatar đã thúc giục cả Washington lẫn Tehran tránh leo thang, cảnh báo đối đầu có thể làm bất ổn khu vực và gián đoạn thị trường năng lượng (https://apnews.com/article/5cac82fc0230b761361706cdd9b249d9).

Trong ngắn hạn, ưu tiên có thể là các kênh giảm leo thang và tín hiệu răn đe gián tiếp thay vì phô bày phối hợp quân sự. Việc công khai giới hạn sử dụng không phận/lãnh thổ giúp giảm “dấu vết” can dự, đồng thời vẫn duy trì liên lạc và cơ chế tránh va chạm.

Động lực, bất định và các chỉ dấu cần theo dõi

Chiến lược hiện tại được thúc đẩy bởi nhu cầu răn đe Iran nhưng vẫn duy trì ổn định kinh tế và giảm rủi ro tính toán sai; điểm cần theo dõi là cách Mỹ–Saudi phát tín hiệu, diễn biến lực lượng ủy nhiệm và rủi ro năng lượng.

Động lực: răn đe, ổn định Vision 2030, và nỗ lực giảm leo thang vùng Vịnh

Răn đe vẫn là trụ cột. Theo nghiên cứu của Rasanah (IIIS), mối quan ngại của Riyadh bao gồm ảnh hưởng của Iran thông qua các chiến trường khu vực và những lực lượng ủy nhiệm, củng cố nhu cầu về các ràng buộc đáng tin cậy đối với hành vi của Tehran (https://rasanah-iiis.org/english/centre-for-researches-and-studies/shifts-in-saudi-policy-toward-iran-motives-features-and-policy-outcomes/).

Ưu tiên kinh tế gắn với Vision 2030 là động lực lớn khác. Các nhà hoạch định chính sách có xu hướng tập trung “cách ly” đầu tư, du lịch và tiến độ các siêu dự án khỏi các cú sốc có thể làm tăng phần bù rủi ro hoặc gây chậm trễ triển khai.

Nỗ lực giảm leo thang vùng Vịnh mang tính phòng ngừa: duy trì kênh làm việc với Iran giúp giảm nguy cơ hiểu lầm, ngay cả khi thông điệp răn đe vẫn được truyền tải qua các kênh riêng.

Cần theo dõi: phối hợp Mỹ–Saudi, lực lượng ủy nhiệm của Iran, và rủi ro năng lượng

Dấu hiệu quan trọng là liệu phối hợp Mỹ–Saudi ưu tiên ngoại giao thầm lặng, chuẩn bị kịch bản và phát tín hiệu có kiểm soát, thay vì thay đổi rõ rệt tư thế lực lượng. Các tuyên bố chung và hoạt động “ngoại giao con thoi” sẽ cho thấy cán cân giữa răn đe và đối thoại.

Cần theo dõi nhịp hoạt động của các lực lượng thân Iran và nguy cơ lan sang an ninh hàng hải hoặc hạ tầng năng lượng. Rủi ro năng lượng phụ thuộc vào động lực leo thang, an ninh vận tải biển và mức độ thành công của các nước vùng Vịnh trong việc hạ nhiệt căng thẳng.

Những câu hỏi thường gặp

Saudi Arabia có thúc giục Mỹ cứng rắn hơn hoặc tấn công Iran trong kênh riêng tư không?

Các nguồn tin công khai mô tả việc Saudi Arabia gây sức ép riêng tư để Mỹ tăng cường răn đe; tuy nhiên, phía Saudi Arabia công khai phủ nhận việc vận động tấn công và nhấn mạnh ưu tiên ngoại giao.

Vì sao Riyadh công khai kiềm chế nhưng riêng tư vẫn nhấn mạnh răn đe?

Để cân bằng mục tiêu răn đe với ổn định khu vực, bảo vệ các ưu tiên kinh tế như Vision 2030, và duy trì nỗ lực giảm leo thang ở vùng Vịnh trong khi tránh đối đầu trực tiếp với Iran.