ΔΝΤ μειώνει τις προβλέψεις ανάπτυξης, προειδοποιεί ότι ο κόσμος ήδη κινείται προς πιο δυσμενές σενάριο

ΟΥΑΣΙΝΓΚΤΟΝ, ΗΠΑ – Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) μείωσε τις προβλέψεις ανάπτυξής του την Τρίτη, 14 Απριλίου, λόγω της αύξησης των τιμών ενέργειας που προκλήθηκε από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, αλλά δήλωσε ότι ο κόσμος ήδη κινείται προς ένα πιο δυσμενές σενάριο με πολύ πιο αδύναμη ανάπτυξη καθώς συνεχίζονται οι διαταραχές στη ναυτιλία στο Στενό του Χορμούζ.

Με την τεράστια αβεβαιότητα σχετικά με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή να κυριεύει τους οικονομικούς αξιωματούχους που συγκεντρώθηκαν για τις εαρινές συναντήσεις του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Ουάσινγκτον, το ΔΝΤ παρουσίασε τρία σενάρια ανάπτυξης: πιο αδύναμο, χειρότερο και σοβαρό, ανάλογα με το πώς εξελίσσεται ο πόλεμος.

Σύμφωνα με τη χειρότερη πρόβλεψη του ΔΝΤ, η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται στα πρόθυρα ύφεσης, με τις τιμές του πετρελαίου να φτάνουν κατά μέσο όρο τα 110 δολάρια το βαρέλι το 2026 και τα 125 δολάρια το 2027.

Το ΔΝΤ επέλεξε το πιο ήπιο σενάριο για την «πρόβλεψη αναφοράς» των Παγκόσμιων Οικονομικών Προοπτικών του, το οποίο προϋποθέτει μια βραχύβια σύγκρουση και την κανονικοποίηση των τιμών του πετρελαίου το δεύτερο εξάμηνο του 2026, με μέσο όρο 82 δολάρια το βαρέλι για το έτος — πολύ κάτω από την τιμή των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης του πετρελαίου Brent την Τρίτη που ήταν περίπου 96 δολάρια.

Λίγα λεπτά μετά την κυκλοφορία των προβλέψεων, ο επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ Pierre-Olivier Gourinchas δήλωσε ότι ενδέχεται να έχει ήδη ξεπεραστεί. Είπε στους δημοσιογράφους ότι με τις συνεχιζόμενες διαταραχές στην ενέργεια και χωρίς σαφή δρόμο για να τερματιστεί η σύγκρουση, το «δυσμενές σενάριο» του ΔΝΤ φαίνεται όλο και πιο πιθανό.

Αυτή η μεσαία πορεία προβλέπει μια μακρύτερη σύγκρουση που διατηρεί τις τιμές του πετρελαίου γύρω στα 100 δολάρια το βαρέλι φέτος και 75 δολάρια το 2027, με την παγκόσμια ανάπτυξη να πέφτει στο 2,5% φέτος από 3,4% το 2025.

«Θα έλεγα ότι βρισκόμαστε κάπου ανάμεσα στο σενάριο αναφοράς και το δυσμενές σενάριο», δήλωσε ο Gourinchas. «Και φυσικά, κάθε μέρα που περνά και κάθε μέρα που έχουμε περισσότερες διαταραχές στην ενέργεια, κινούμαστε πιο κοντά προς το δυσμενές σενάριο».

Χωρίς τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, το ΔΝΤ δήλωσε ότι θα είχε αναβαθμίσει τις προβλέψεις ανάπτυξής του κατά 0,1 εκατοστιαία μονάδα στο 3,4%, λόγω της συνεχιζόμενης έκρηξης επενδύσεων στην τεχνολογία, των χαμηλότερων επιτοκίων, των λιγότερο σοβαρών δασμών των ΗΠΑ και της δημοσιονομικής στήριξης σε ορισμένες χώρες.

Το ΔΝΤ τον Ιανουάριο είχε προβλέψει ότι το πετρέλαιο θα μειωθεί σε περίπου 62 δολάρια το 2026.

Το χειρότερο «σοβαρό σενάριο» του ΔΝΤ προϋποθέτει μια παρατεταμένη και βαθύτερη σύγκρουση και πολύ υψηλότερες τιμές πετρελαίου που προκαλούν μεγάλες αναταράξεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές και αυστηρότερες χρηματοοικονομικές συνθήκες, μειώνοντας την παγκόσμια ανάπτυξη στο 2%.

«Αυτό θα σήμαινε μια οριακή κατάσταση για μια παγκόσμια ύφεση», δήλωσε το ΔΝΤ, προσθέτοντας ότι η ανάπτυξη ήταν κάτω από αυτό το επίπεδο μόνο τέσσερις φορές από το 1980 — με τις τελευταίες δύο σοβαρές υφέσεις το 2009, μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση, και το 2020 καθώς μαινόταν η πανδημία COVID-19.

Πιέσεις πληθωρισμού

Ο Gourinchas δήλωσε ότι αρκετές χώρες θα βρίσκονταν σε ύφεση σύμφωνα με αυτό το σενάριο, με τις τιμές του πετρελαίου να φτάνουν κατά μέσο όρο τα 110 δολάρια το βαρέλι το 2026 και τα 125 δολάρια το 2027. Οι τιμές σε αυτό το επίπεδο για μεγάλο χρονικό διάστημα θα αύξαναν επίσης τις προσδοκίες «ότι ο πληθωρισμός είναι εδώ για να μείνει», προκαλώντας ευρύτερες αυξήσεις τιμών και απαιτήσεις για αυξήσεις μισθών.

«Αυτή η αλλαγή στις προσδοκίες πληθωρισμού θα απαιτήσει από τις κεντρικές τράπεζες να πατήσουν φρένο και να προσπαθήσουν να μειώσουν τον πληθωρισμό», είπε, προσθέτοντας ότι αυτό μπορεί να απαιτήσει περισσότερο πόνο από το 2022.

Το ΔΝΤ δήλωσε, ωστόσο, ότι οι κεντρικές τράπεζες μπορεί να είναι σε θέση να «αγνοήσουν» μια βραχύβια αύξηση των τιμών ενέργειας και να διατηρήσουν σταθερά τα επιτόκια εν μέσω πιο αδύναμης δραστηριότητας, κάτι που θα ήταν μια de facto νομισματική χαλάρωση, αλλά μόνο εάν οι προσδοκίες πληθωρισμού παραμείνουν σταθερές.

Ο παγκόσμιος πληθωρισμός για το 2026 θα ξεπεράσει το 6% στο σοβαρό σενάριο, σε σύγκριση με το 4,4% στο πιο αισιόδοξο σενάριο αναφοράς, το οποίο είναι η παραδοχή για τις προβλέψεις ανάπτυξης ανά χώρα και περιοχή του ΔΝΤ.

Προοπτικές μεγάλων οικονομιών

Το ΔΝΤ μείωσε τις προβλέψεις ανάπτυξης των ΗΠΑ για φέτος στο 2,3%, μειωμένες κατά μόλις ένα δέκατο της εκατοστιαίας μονάδας από τον Ιανουάριο, αντανακλώντας τη θετική επίδραση των φορολογικών περικοπών, την καθυστερημένη επίδραση των περικοπών επιτοκίων και τη συνεχιζόμενη επένδυση σε κέντρα δεδομένων AI που αντισταθμίζουν εν μέρει τα υψηλότερα κόστη ενέργειας. Αυτές οι επιδράσεις αναμένεται να συνεχιστούν το 2027, με την ανάπτυξη να προβλέπεται τώρα στο 2,1%, αυξημένη κατά ένα δέκατο της μονάδας από τον Ιανουάριο.

Η ευρωζώνη, που εξακολουθεί να παλεύει με υψηλότερες τιμές ενέργειας που προκλήθηκαν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, δέχεται μεγαλύτερο πλήγμα από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, με τις προβλέψεις ανάπτυξής της να πέφτουν 0,2 εκατοστιαίες μονάδες και στα δύο έτη στο 1,1% το 2026 και 1,2% για το 2027.

Η ανάπτυξη της Ιαπωνίας παραμένει σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητη στο πιο ήπιο σενάριο σε ένα αδύναμο 0,7% για το 2026 και 0,6% για το 2027, αλλά το ΔΝΤ δήλωσε ότι αναμένει η Τράπεζα της Ιαπωνίας να αυξήσει τα επιτόκια με ελαφρώς ταχύτερο ρυθμό από ό,τι προβλεπόταν πριν από έξι μήνες.

Το ΔΝΤ πρόβλεψε την ανάπτυξη της Κίνας για το 2026 στο 4,4%, μειωμένη κατά ένα δέκατο της μονάδας από τον Ιανουάριο καθώς το υψηλότερο κόστος ενέργειας και εμπορευμάτων αντισταθμίζεται εν μέρει από χαμηλότερα δασμολογικά ποσοστά των ΗΠΑ και κυβερνητικά μέτρα τόνωσης. Αλλά το ΔΝΤ δήλωσε ότι οι αντίξοες συνθήκες από έναν καταθλιπτικό κατοικιακό τομέα, ένα μειούμενο εργατικό δυναμικό, χαμηλότερες αποδόσεις επενδύσεων και πιο αργή ανάπτυξη παραγωγικότητας θα μειώσουν την ανάπτυξη της Κίνας το 2027 στο 4%, μια πρόβλεψη που παραμένει αμετάβλητη από τον Ιανουάριο.

Αναδυόμενες αγορές, Μέση Ανατολή πλήττονται σκληρά

Συνολικά, οι αναδυόμενες αγορές και οι αναπτυσσόμενες οικονομίες, όπου το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) τείνει να εξαρτάται περισσότερο από τις εισροές πετρελαίου, δέχονται μεγαλύτερο πλήγμα από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή σε σχέση με τις ανεπτυγμένες οικονομίες, με την ανάπτυξη του 2026 να μειώνεται κατά 0,3 εκατοστιαίες μονάδες στο 3,9%.

Πουθενά αυτό δεν είναι πιο έντονο από ό,τι στο επίκεντρο της σύγκρουσης στην περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Κεντρικής Ασίας, η οποία θα δει την ανάπτυξη του ΑΕΠ της το 2026 να πέφτει κατά δύο πλήρεις εκατοστιαίες μονάδες στο 1,9% εν μέσω εκτεταμένων ζημιών στις υποδομές και απότομα περιορισμένων εξαγωγών ενέργειας και εμπορευμάτων.

Οι μειώσεις του ΑΕΠ για το 2026 προβλέπονται στο 6,1% για το Ιράν, 8,6% για το Κατάρ, 6,8% για το Ιράκ, 0,6% για το Κουβέιτ και 0,5% για το Μπαχρέιν.

Αλλά με την υπόθεση μιας βραχύβιας σύγκρουσης, η περιοχή ανακάμπτει γρήγορα, με την ανάπτυξη του ΑΕΠ το 2027 να ανακάμπτει στο 4,6%, ένα άλμα 0,6 εκατοστιαίας μονάδας από τις προβλέψεις του Ιανουαρίου.

Το ένα φωτεινό σημείο ανάμεσα στις αναδυόμενες αγορές είναι η Ινδία, η οποία είδε αναβαθμίσεις ανάπτυξης περίπου ενός δεκάτου της εκατοστιαίας μονάδας στο 6,5% και για το 2026 και για το 2027, εν μέρει λόγω της δυναμικής από την ισχυρή ανάπτυξη στο τέλος του περασμένου έτους και μιας συμφωνίας για τη μείωση του δασμολογικού ποσοστού των ΗΠΑ στις ινδικές εισαγωγές.

Δημοσιονομική στήριξη κόστους καυσίμων

Το ΔΝΤ δήλωσε ότι οι κυβερνήσεις θα υποκύψουν στον πειρασμό να εφαρμόσουν δημοσιονομικά μέτρα για να ανακουφίσουν τον πόνο από τις υψηλότερες τιμές ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των ανώτατων ορίων τιμών, των επιδοτήσεων καυσίμων ή των φορολογικών περικοπών, αλλά προειδοποίησε κατά αυτών των παρορμήσεων εν μέσω ακόμα υψηλών δημοσιονομικών ελλειμμάτων και αυξανόμενου δημόσιου χρέους.

Ο Gourinchas δήλωσε ότι είναι «απολύτως νόμιμο» να θέλεις να προστατεύσεις τους πιο ευάλωτους, αλλά οι επιδοτήσεις σε μία χώρα θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ελλείψεις καυσίμων σε άλλες που δεν μπορούν να τις αντέξουν οικονομικά.

«Πρέπει να το κάνεις με πολύ στοχευμένο, πολύ προσωρινό τρόπο που δεν καταστρέφει πραγματικά το δημοσιονομικό πλαίσιο» που χρειάζονται οι περισσότερες χώρες για να ανοικοδομήσουν τις δημοσιονομικές τους ρευστότητες, είπε. – Rappler.com